“मोबाईलवर एवढा वेळ घालवतोस, पण एखादं पुस्तक हातात घेतलंस तर तुला नवीन जग दिसेल,” असे माझे आजोबा नेहमी म्हणायचे. लहानपणी मला त्यांच्या या वाक्याचा अर्थ कळत नव्हता. पण एकदा उन्हाळ्याच्या सुट्टीत त्यांनी मला गोष्टींचे एक छोटे पुस्तक दिले. त्या दिवसापासून वाचनाची मला आवड लागली आणि पुस्तके खरोखरच माणसाला किती काही शिकवतात हे समजू लागले.
त्या पुस्तकात एका प्रामाणिक मुलाची गोष्ट होती. तो कितीही अडचण आली तरी खोटे बोलत नसे. गोष्ट संपल्यानंतर मी बराच वेळ विचार करत बसलो. दुसऱ्याच दिवशी शाळेत माझ्याकडून चुकून मित्राची पेन्सिल तुटली. आधी भीती वाटली, पण त्या गोष्टीची आठवण झाली. मी मित्राची माफी मागितली. त्यानेही राग न करता मला समजून घेतले. त्या दिवशी मला जाणवले की पुस्तकातील शिकवण आपल्या आयुष्यातही उपयोगी पडते.
शाळेच्या ग्रंथालयात आम्हाला आठवड्यातून एकदा पुस्तके घरी नेण्याची संधी मिळते. सुरुवातीला अनेक मुले फक्त रंगीत चित्रे पाहत असत. पण आमच्या वर्गशिक्षिकांनी प्रत्येकाला वाचलेल्या पुस्तकाबद्दल दोन-तीन वाक्ये सांगायला सांगितली. त्यामुळे आम्ही सर्व जण पुस्तक काळजीपूर्वक वाचू लागलो. प्रत्येक मित्र वेगवेगळ्या गोष्टी सांगत असे. त्यामुळे एकाच पुस्तकातून अनेक नवीन विचार समजत गेले.
घरी संध्याकाळी आजी रामायण, महाभारत आणि संतांच्या कथा सांगते. नंतर ती म्हणते, “फक्त ऐकू नकोस, वेळ मिळाला की त्याबद्दल वाच.” तिच्या या सल्ल्यामुळे मी छोट्या-छोट्या पुस्तकांकडेही लक्ष द्यायला लागलो. प्रत्येक पुस्तकात एखादा चांगला विचार, एखादी प्रेरणादायी घटना किंवा जीवनात उपयोगी पडणारा अनुभव मिळतो. त्यामुळे वाचन म्हणजे फक्त अभ्यास नसून स्वतःला घडवण्याचा मार्ग आहे, हे मला समजले.
एकदा आमच्या मित्रांनी ठरवले की दर महिन्याला प्रत्येकाने एक पुस्तक वाचायचे आणि त्यातील आवडलेली गोष्ट एकमेकांना सांगायची. सुरुवातीला हा खेळ वाटत होता, पण काही दिवसांनी आमच्या बोलण्यातही बदल दिसू लागला. नवीन शब्द समजू लागले, प्रश्न विचारण्याची सवय लागली आणि अभ्यासातील अनेक विषय सोपे वाटू लागले. पुस्तकांमुळे विचार करण्याची सवय वाढते, याचा अनुभव आम्हा सर्वांना आला.
आजच्या काळात मोबाईल, टीव्ही आणि इंटरनेटमुळे माहिती सहज मिळते. तरीही पुस्तकाचे महत्त्व कमी होत नाही. कारण पुस्तक आपल्याला शांतपणे विचार करायला शिकवते. ते घाई करत नाही, चुकीचा मार्ग दाखवत नाही आणि प्रत्येक वेळी काहीतरी नवीन शिकवते. चांगले पुस्तक आपल्यासोबत कायम राहते. जेव्हा मन खचते किंवा एखादी अडचण येते, तेव्हा त्यातील विचार आपल्याला पुन्हा उभे राहण्याचे बळ देतात.
म्हणूनच मला आता खात्रीने वाटते की ग्रंथ हेच गुरु मराठी निबंध या विषयामागील संदेश प्रत्येक विद्यार्थ्याने समजून घ्यायला हवा. चांगली पुस्तके आपल्या विचारांना दिशा देतात, चांगल्या सवयी लावतात आणि आपल्याला जबाबदार नागरिक बनवतात. रोज थोडा वेळ पुस्तकांसाठी दिला, तर ज्ञानाबरोबरच चांगले संस्कारही आपल्या आयुष्यात कायमचे सोबत राहतील.
1 thought on “ग्रंथ हेच गुरु मराठी निबंध”